De vliegende Wuppie

Deze week een drieluik over en met associëren, vandaag deel één.

Flexibel associëren is een basisvaardigheid voor creatieve denkers. Andere creatieve denkvaardigheden zijn o.m. creatief waarnemen, analogieën gebruiken en verbeelden. Zij komen telkens terug in de lesideeën op deze weblog.

Hier geen uitvoerige toelichting op de betekenis en zin van associëren (=”dat doet me denken aan…”), we gaan meteen aan de slag.

Lesidee: al gooiend associëren in de kringVoor dit lesidee heb je een zacht voorwerp nodig, bijvoorbeeld een bal van pluche (zelf gebruik ik sinds jaar en dag een ‘reuzenwuppie’). Ga met de kinderen in een kring staan.Laat de kinderen eerst met de bal heen en weer gooien, dan razen ze een beetje uit. Dan leg je uit, dat wanneer een kind de knuffel vast heeft, het moet zeggen waar de knuffel hem of haar aan doet denken. Daarna gooit het kind de bal naar een klasgenootje. Die doet precies hetzelfde. Zo gaat de bal kris-kras de kring door. Houd in de gaten dat iedereen aan de beurt komt en dat de kinderen proberen om telkens iets nieuws te verzinnen.

Bij een grote oranje wuppie kan dan bijvoorbeeld deze reeks associaties ontstaan: wuppie – bal – kussen – marsmannetje – AH – voetbal – Koninginnedag – zon – etc.

De associaties hebben steeds betrekking op de wuppie; dit wordt een bloem- of ster-associatie genoemd. Hiermee kan bijvoorbeeld woordbetekenis verkend en verankerd worden.

De volgende opdracht is iets moeilijker en vergt bij een aantal kinderen een denkslag; “een gevallen muntje”. De bal wordt weer overgegooid, maar de associaties – met uitzondering van de eerste – hebben nu géén betrekking op de wuppie, maar op de laatst genoemde associatie. Dat wordt opletten geblazen én goed luisteren naar elkaar.

Zo kan deze reeks associaties ontstaan: wuppie – bal – doel – visnet – zee – slang – fluit – muziek – iPod – etc. Je ziet, iedere associatie heeft alleen betrekking op de laatst genoemde associatie. Je kunt deze associatieketting rond maken door de laatste associatie te koppelen aan de eerste (wuppie) door het zoeken van een overeenkomst.

Een kettingassociatie is bij uitstek geschikt om denkpatronen mee te doorbreken, omdat het ons dwingt van het startwoord ‘weg te denken’. In een van mijn volgende blogs geef ik voorbeelden van de toepassing daarvan.

Noot: Nog een opmerking over associëren. Associaties worden gemaakt op eigenschappen van het uitgangspunt; kleur, vorm, formaat, klank, functie, geur, oorzaak – gevolg, etc. Opeenvolgende associaties hebben vaak betrekking op dezelfde soort eigenschap. Bijvoorbeeld ‘kleur’ bij de oranje wuppie, dat geeft Koninginnedag, ING – leeuw, Nederlands elftal. Allemaal associaties op de kleur oranje. Associaties op dezelfde eigenschap raken na enige tijd uitgeput en lopen vast. Maar, zodra in een associatiereeks een associatie op een andere eigenschap word gemaakt spreken komt deze weer los en spreken we van een ‘kanteling’. Bijvoorbeeld bij de oranje wuppie: Koninginnedag (oranjefeest) -> maan (net als de wuppie rond met een gezichtje). De kanteling is een moment waarop een denkpatroon wordt doorbroken.

Veel plezier!

Koppeling met associëren, taal, patroon doorbreken

Advertisements

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op De vliegende Wuppie

  1. De start kan best lastig zijn, kinderen kunnen blokkeren. Belangrijk is het dan ook om dat in de beginfase te voorkomen en veiligheid in te bouwen. Dat kan bijvoorbeeld met:
    Een binnen- en buitenkring.
    Associëren in kleine groepjes
    Meer (be)denktijd
    Niet mondeling, maar op papier.
    Werken met post-it velletjes
    Veilige regels of uitgangspunten af te spreken (je mag passen, in de brainstormfase is elk antwoord ok, omgangsvormen)
    Geef zelf het goede voorbeeld in gedrag, pas op met het geven van voorbeelden, zij kunnen het buiten kaders denken afremmen.

    • davidvdkooij zegt:

      Dank voor je reactie Peter. Idd. een veilige omgeving is erg belangrijk. In het algemeen natuurlijk, maar bij het werken met creatieve denktechnieken juist ook, omdat kinderen uitgedaagd worden om oorspronkelijke – eigen – ideeën te delen met anderen. Daar zit een hobbel – terughoudendheid, schaamte en angst in allerlei gradaties – waar de kinderen overheen geholpen moeten worden door de leerkracht. In toekomstige blogpost zal ik het ook hebben over creatieve houding en gedrag, waar respect, luisteren en uitstel van oordeel aan bod komen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s