Ode aan de Kennis (2) – Motivatie

Twee weken geleden schreef ik over hoe kennis en creativiteit aan elkaar verbonden zijn. Hoe creativiteit kennis laat groeien en hoe kennis creativiteit voedt. Creativiteit groeit op zijn beurt weer door het ontwikkelen van creatieve vaardigheden en attitude. Ik eindigde met te stellen, dat het proces in gang wordt gehouden door motivatie.

Willen en kunnen

Motivatie is de belangrijkste factor bij succesvol leren. Motivatie slaat namelijk de brug tussen wat we willen en wat we kunnen; je wilt iets, en je gaat ervoor. Het helpt ons om onze kennis en vaardigheden uit te breiden, met dat we nodig hebben om te bereiken wat we willen. De kunst is om de ruimte tussen wat we willen en wat we kunnen, zo groot te maken dat hij uitdaagt en tegelijkertijd niet – te veel – ontmoedigt. In dat spanningsveld excelleren we. De staat waar we in terecht komen wordt door de “de man met de onuitspreekbare achternaam”, de Amerikaans / Hongaarse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi, Flow genoemd.

Waar komt de motivatie vandaan?

De bron is de menselijke nieuwsgierigheid, die we bij kinderen zo goed kunnen zien. Het kind onderzoekt, experimenteert en leert daarvan. Nieuwe en andere prikkels uit de omgeving voeden de nieuwsgierigheid en tegelijkertijd ontstaan voorkeuren; interesses. Het complex van voorkeuren, interesses en de talenten van het kind bieden mogelijkheden om leerstof zo aan te bieden dat zij op elkaar aansluiten; verbonden zijn. Het kind zal met meer plezier leren.

Daar zit ook weer een gevaar in, namelijk dat het kind a.h.w. verkokert in zijn eigen interesses en talenten. En tegelijkertijd, dat onze kijk op het kind verstart. Hij of zij is geïnteresseerd in dít en kan heel goed dát; en daar borduren we dan bewust of onbewust op voort.

Maar we weten ook dat het kind zich ontwikkelt, en de ene capaciteit komt eerder tot ontwikkeling dan de andere. De beelddenker schikt in, om ruimte te maken voor de woordkunstenaar. Recent verworven inzichten in het verschil in ontwikkeling tussen jongens en meisjes (‘het mag weer’), maar ook verschillen binnen deze groepen, laten dit zien. Als we daar geen rekening mee houden dan houden we deuren gesloten waar achter nog zoveel te ontdekken valt.

De brug

Alles bij elkaar opgeteld denk ik, dat het misschien wel de belangrijkste taak van de leerkracht en opvoeder is om de kloof tussen willen en kunnen voor het kind te ‘managen’; de brug zijn tot hij of zij het zelf kan.

Dat betekent voor:

  • Willen: Nieuwsgierigheid voeden en interesse wekken door verschillende prikkels en ‘thema’s’ aan te bieden. Daarbij, naast vertrouwde thema’s ook kiezen voor thema’s buiten het interessegebied van het kind (=gestuurd ontdekken). Uitdagingen geven die telkens weer net voorbij het kunnen van het kind liggen (wat tot de dagelijkse onderwijspraktijk hoort). Ruimte geven voor zélf ontdekken.
  • Kunnen: enerzijds vaststellen en gebruik maken van de voorkeuren en talenten van het kind, anderzijds het ontdekken van andere voorkeuren en talenten die zich niet of minder manifesteren. Ruimte geven voor zelf experimenteren en ‘fouten maken mag’. Dit vraag veel inspanning en interesse voor individuele kinderen; het is het waard.
  • Oversteken (van willen naar kunnen): De leerkracht of de ouder helpt het kind naar de overkant; aan het hand of door enkel de overkant aan te wijzen of door het kind enkel te observeren. Daar komen weer die ‘leertochten’ uit mijn eerdere blogpost ‘Held in het leerlandschap’ om de hoek kijken.

Werkelijk leren

Even terug. Waar zitten de haakjes naar creatief denken nu ook al weer? O ja: kennis en creativiteit voeden elkaar, motivatie is de aanjager. Deze drie elementen vormen de motor van WERKELIJK LEREN. Wat dat betekent voor de dagelijkse praktijk, voor de rol van leerkracht en de wijze waarop de lessen kunnen worden ingevuld? Ik zet het op het lijstje. Ik wil nog veel meer vertellen.

Ondertussen staan er op deze weblog al weer 25 lesideeën, waarin creatieve vaardigheden en attitude aangesproken en ontwikkeld worden én een rol spelen binnen het leerproces én in te passen zijn in het bestaande lesprogramma. Iedere week komen er nieuwe bij.

Ik groet jullie, in de hoop dat jullie plezier hebben gehad aan deze weekendeditie van Vindingrijk,

David

PS: Hier vind je de eerdere blogpost ‘Ode aan de Kennis (1)’

Advertisements

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Ode aan de Kennis (2) – Motivatie

  1. zo langzamerhand zit er wel een boek(je) in, nog een maand verder een stevig boek en een half jaar verder een dikke pil. Mooi zoals je het een en ander beschrijft. Verschillende zaken worden logisch met elkaar in verband gebracht. Daar zou het onderwijs en het bedrijfsleven mooie lessen uit kunnen trekken.

    • davidvdkooij zegt:

      Ik was al opzoek naar de wordpress-button go, go, gadget… book!
      Het is vreselijk leuk om mee bezig te zijn en de reacties die ik via het reactieveld en mail/twitter krijg helpen mij om scherp te blijven en motiveren mij om te blijven nadenken over creatief denken en onderwijs.
      Je opmerking over onderwijs bedrijfsleven raakt bij mij een snaar. Graag zou ik thema middagen waarin teams – bedrijven bezoeken willen gaan faciliteren. Handen en voeten aan geven.

  2. Anouk Wissink zegt:

    Graag wil ik reageren als leerkracht en begeleider; hoe de kloof te ‘managen’ tussen willen en kunnen…De volgende ervaring is voor mij richtinggevend geweest.
    Motivatie – voor mij direct verbonden met, zoals we dat ook noemen in het onderwijs, doorzettingsvermogen. Als een leerling ‘doorzettende’ reacties vertoond dan ‘link’ ik dat aan gemotiveerd zijn. Carol Dweck, een Amerikaanse psychologe, houdt zich al meer dan 30 jaar bezig met de relatie tussen motivatie en prestaties. Succesvolle leerlingen houden van bijleren, zoeken zelf uitdagingen, waarderen inspanning en geven niet zo snel op wanneer er hindernissen opduiken. Hoe komt het dat de ene leerling doorzettende reacties vertoond en de ander hulpeloosheid? En hoe kun je ze helpen?……Complimenten geven? Zelfvertrouwen geven?
    Opmerkelijk in haar onderzoek: ‘Ze suggereert niet dat falen en kritiek nuttiger zijn dan succes of lof. Ze zegt ook niet dat het kwaad kan om een gevoel van zelfvertrouwen te hebben, maar wel dat dit niet de kern van motivatie vormt of de sleutel om te komen tot prestaties.
    Bekwaamheid, succes, aanprijzen van intelligentie en zelfvertrouwen zorgen er namelijk niet voor dat leerlingen inspanningen waarderen, of uitdagingen zoeken, of doorzetten wanneer ze een hindernis op hun pad vinden. Dwecks onderzoek toont aan dat heel vaak precies het omgekeerde het geval is!’….Lees dit onderzoek om te komen tot een breder inzicht in het vormen van motivatie!
    Haar onderzoek heeft mij inzicht en vooral praktische aanwijzingen gegeven om leerlingen te helpen hun motivatie te vormen. Dit is een omschakeling in denken en doen….! In de praktijk betekent dit dat ik heel erg ben gaan letten op mijn feedback, mijn vraagstelling n.a.v prestaties van leerlingen….ik ga hierbij uit van de ‘vormbare intelligentie’.
    Op http://www.eduratio.be staat het onderzoek van Carol Dweck bij ‘artikels’ beschreven.
    Dit filmpje http://www.youtube.com/watch?v=GOVzvFVPuks stelt een mooi doel: The courage to continue! Als afsluiter van mijn reactie!
    Dank David voor deze mooie edities die mij ‘aanscherpen’ en denkrichting geven.

    Anouk Wissink
    Leerkracht
    Specialist begeleiden
    Talentontwikkeling

  3. davidvdkooij zegt:

    Dank je wel voor je reactie Anouk, die mij – wederom – inspireert voor een volgende blog waarin ik het wil hebben over positieve en negatieve feedback en wat dat doet met creativiteit. Inmiddels heb ik het artikel over Dwecks onderzoek gedownload en zal het zeker tot mij nemen. Een eerst ‘scan’ verraadt een zeer interessant stuk.
    Ook jij weer dank voor het ‘aanscherpen’ van mijn gedachten over deze kwesties.
    David

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s