De kunst van het divergeren

Vandaag heten we Koen Crul weer welkom als gastblogger. Hij doet ons een kleurige bos ideeën kado voor het aanwakkeren van divergerend en patroondoorbrekend denken en doen tijdens expressielessen. Want ook daar mag wel eens een extra dosis creativiteit ingebracht worden. Dank hiervoor Koen.

Creatief denken en kunstzinnige vorming (1)

Stel, je hebt het plan om de leerlingen creatief en kunstzinnig te laten werken. Je hebt een fijn lesidee waarbij de leerlingen creatief kunnen bewegen (dans), gekke personages kunnen verzinnen (drama), een klankdecor maken (muziek) of een vreemd wezen boetseren (beeldende vorming).  Maar hoe goed je ook je best doet, je merkt dat de leerlingen op veilig spelen, ze zijn helemaal niet creatief, ze kiezen het eerste idee, ze blijven bij het vertrouwde, sommige kinderen imiteren anderen, … Je wil wel ingrijpen maar hoe?

In deze en volgende bijdrages wil ik drie manieren aangeven hoe je hiermee kan omgaan. Die manieren kan je integreren in de opdrachtformulering, maar je kan ze ook gebruiken bij de coaching tijdens het kunstzinnig werken.

Opdrachtformulering
Als je creativiteit wil uitlokken, moet de opdracht niet alleen open zijn, maar je moet ook het evidente, het cliché proberen uit te schakelen. Het heeft immers weinig zin om een opdracht te zoeken waarvoor er verschillende oplossingen zijn, als toch iedereen dezelfde kiest.

de rechte weg naar de voor de hand liggende oplossing

Een voorbeeld: Je wil de leerlingen een kop laten boetseren in klei. Je laat heel wat gezichten zien en je benoemt de verschillen: met of zonder bril, grote en kleine neuzen, …je merkt ook op dat kunstenaarsvormen  soms wat overdrijven om een kop expressief en sprekend te maken. Hoe kan ik de opdracht formuleren zodat iedereen niet braaf een balletje maakt en er enkele gaten in duwt?

Coaching
In een dramastukje wordt gevraagd een trucje met een wild dier en een dierentemmer te kiezen. Bijna iedereen kiest een wilde leeuw en een dompteur, de leeuw springt door de hoepel.

Jammer, je had nog zo gehoopt dat deze opdracht creatief zouden invullen.

In de opdrachtformulering en coaching kunnen we gebruik maken van drie basisvaardigheden: divergentie, flexibiliteit en originaliteit. Ze zorgen ervoor dat de kinderen denkstrategieën moeten aanwenden om tot een goeie oplossing te komen. In deze bijdrage gaan we dieper in op divergeren en kunstzinnige vorming.

Divergent denken
Divergent denken is de vaardigheid verschillende oplossingen te verzinnen, niet tevreden  zijn bij de eerste de beste vondst, verder willen zoeken. Voor de creatieve denker is dit één van de basisvaardigheden. We moeten dus veel ideeën produceren : “quantity breeds quality” zegt Osborne. Hoe meer ideeën, hoe groter de kans dat er iets bruikbaars inzit.

veel verschillende wegen naar steeds andere oplossingen

Je kan dit principe verwerken in opdrachten door niet één maar meerdere oplossingen te vragen. Dan krijg je eerst de meest voor de hand liggende en daarna andere.

Deze techniek wordt heel veel gebruikt in experimenteeropdrachten (vooraleer de leerlingen echt vormgeven).  Je kan het divergent denken in de opdracht verwerken of tijdens de coaching (als je ziet dat leerlingen een extra impuls nodig hebben).

Dans

  • Zoek 10 manieren om de ruimte over te steken.
  • Zoek per twee verschillende bewegingen met een doek, elk om beurt bedenk je een beweging, de ander doet de beweging na. Blijf dit doen tot ik een teken geef.

Drama

  • Speel op zeven verschillende manieren een ontmoeting tussen twee personages die elkaar lang niet meer hebben gezien. Bedenk eerst wie jullie zijn, daarna begroet je elkaar.
  • Als ik een teken geef, zoek je voor de stok telkens een andere betekenis, het kan een hengel, een paraplu, … zijn. Zie ook het lesidee ‘allerlei spullen’.

Beeld

  • Met je gekozen verfkleur zet je een streep op een papier, wissel steeds met iemand anders van papier en voeg er jouw kleur aan toe.  Zo verkrijg je een waaier aan kleuren die op verschillende manieren naast elkaar staan.
  • Maak een drietal verschillende neuzen in klei. Kies er de meest verrassende uit en maak die vast aan je kleigezicht.

Muziek

  • Zoek zoveel mogelijk manieren om geluidjes te maken met een instrument. Laat er daarna twee horen, die je zelf leuk en verrassend vindt.
  • Zoek per symbool verschillende klanken die het symbool kunnen voorstellen.

hoe klinken deze vormen?

In een volgende bijdrage gaat het over een tweede techniek om verder te denken dan het evidente, het flexibel denken in het kunstzinnige activiteiten.

Koen Crul (@koencrul)
Docent kunstzinnige vorming
KHBO Brugge

Advertisements

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op De kunst van het divergeren

  1. Als vanouds… ik heb ‘m meteen doorgetwitterd. Goeie gastblogger, mag vaker terugkomen! Complimenten aan David & Koen!

  2. Martine zegt:

    Geweldig! Gaan we meteen uitproberen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s