De Koning van Creatief Denken

Vandaag geen lesidee, of… eigenlijk wel, maar dan anders. Ik wil in deze aflevering van Vindingrijk stil staan bij brainstormen, let wel, creatíéf brainstormen. Om drie redenen: (1) omdat het een typische “21st Century Skill” is en ik het daarom relevant voor Vindingrijk vind, (2) omdat ik wil uitleggen dat brainstorm meer is dan een ‘ideeënrondje’ maken en (3) omdat ik er een heel mooi lespakket voor ontwikkeld heb, een beetje reclame dus eigenlijk.

Ik noem brainstormen wel eens de ‘Koning van Creatief Denken’. Want bij een creatieve brainstorm komen alle aspecten, die met creatief denken te maken hebben in een duidelijke structuur naar voren. Veel mensen denken bij creativiteit en creatief denken  aan vrolijk vrijdenken en prettige chaos. Maar dat is slecht een deel van wat we onder creatief denken verstaan moeten. Creatief denken is een afwisseling van vrij, divergerend denken (ideeën krijgen) en selectief, kritisch denken (ideeën op waarde schatten en kiezen). En dat past precies binnen het brainstormproces, dat bestaat uit 4 basisingrediënten:

  • Opstellen en onderzoeken van de vraagstelling; ‘het probleem’.
  • Zoveel mogelijk oplossingen verzinnen; ‘divergeren’.
  • Oplossingen op waarde schatten en selecteren: ‘convergeren’.
  • Oplossing implementeren; ‘waarde creëren’.

21st Century Skills

In het visiemodel van Stichting Kennisnet op het onderwijs van de 21ste eeuw komt creatief denken prominent over het voetlicht. We zien probleemoplossend denken, kritisch denken en creativiteit genoemd; drie facetten die een hoofdrol spelen in creatief denken, en goed zichtbaar worden in een brainstormproces.

  • Een brainstorm is een, zo niet dé manier voor probleem oplossend denken.
  • Kritisch denken helpt ons om oplossingen, verzonnen tijdens de brainstorm, te selecteren.
  • Creativiteit is de drijvende scheppingskracht die ons motiveert en in staat stelt om veel alternatieve oplossingen te verzinnen en uiteindelijk om te zetten in een werkzaam eindresultaat.

Ideeënrondje

Een brainstorm wordt vaak verward met een ideeënrondje. We gaan bij elkaar zitten en zoeken naar een antwoord op een vraagstuk. Iedereen geeft zijn ideeën – op gele plakbriefjes, ja die zijn best handig – en daarna kiezen we de beste en leukste oplossing. Done! En doodzonde.

Want de echte goede, nieuwe ideeën zijn niet op tafel gekomen, alleen maar de ideeën die eigenlijk al in ons hoofd zaten. En daarmee hebben we geen problemen opgelost maar een rondje collectief geheugen-pluizen gemaakt. Er was  eigenlijk helemaal geen probleem, we waren alleen maar de oplossing vergeten.

Randvoorwaarde numero uno voor het rechtvaardigen van een brainstorm: hebben we eigenlijk wel een probleem?

De essentie van de creatieve brainstorm is het krijgen van zo veel mogelijk ideeën. Dus na ons rondje ‘herinneringen ophalen’, doorgaan met ideeën verzinnen. Creatieve denktechnieken helpen ons daarbij. Een klassieke doorstartvraag is “Hoe zou Batman dit hebben opgelost”, maar er zijn legio andere creatieve denkboosters; op deze weblog vind je er diverse van terug.

Waarom “zo veel mogelijk” ideeën? Dat is eigenlijk heel simpel. Je hebt meer kans op een daadwerkelijk originele en werkzame oplossing te vinden én je hebt toegang tot plan B, en C, en et cetera.

Onthouden: Niet stoppen bij het eerste het beste idee.

 (ingezonden mededeling)

Marja & Moes

Brainstormen kan op allerlei manieren een plek krijgen in het lesprogramma. Het komt van pas op alle momenten dat er behoefte is aan nieuwe ideeën. Als start  van een project, binnen de geschiedenisles (wat-als… scenario’s), natuur&techniek en wereldoriëntatie is brainstormen een interessant middel om de lesstof vanuit een andere hoek  aan te vliegen. Maar ook voor het bespreken van kleine en grote vraagstukken op en rond school. Naast het oplossen van vraagstukken is  de toegevoegde waarde van brainstormen voor de leerlingen, dat zij:

  • meer betrokken raken bij wat er in de wereld om ons heen gebeurt,
  • grotere en meer complexe uitdagingen aan kunnen en dúrven gaan,
  • enthousiast op zoek gaan naar creatieve oplossingen,
  • respect voor elkaar tonen en leren samenwerken aan een gedeeld doel.
  • maar je mag het ook in je eentje doen

Als je serieus met brainstormen in de klas aan de slag wilt, overweeg dan om je te laten helpen door Marja & Moes. Deze twee eigenwijze wijsneuzen hebben het hele brainstormproces voor jou en de leerlingen op een rijtje gezet en voorzien e.e.a op hun geheel eigenwijze wijze van commentaar. Ga met de kinderen creatief brainstormen, je geeft ze een kado voor hun hele leven.

Meer informatie over het lespakket “Brainstormen met Marja & Moes” vind je op de pagina ‘materialen‘.

Beeldbronnen: koning – nl.wikipedia.org; hersenen – biology.about.com; post-it – rodsbot.com; elektrische storm – ru.wikipedia.org

Advertisements

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s