Creatieve bemoeizucht

Vandaag wil ik stil staan bij de tweede, uit de rij van drie tweets van @Onderwijsgek die ik voor de meivakantie onderschepte in mijn timeline, en wel deze: “@Onderwijsgek: Maar voordat je tot creativiteit kan komen, moet je eerst flink zweten op de voorwaarden: technisch lezen en woordenschat.” Deze tweet riep bij mij onmiddellijk 3 vragen op:

  • Wat zijn de voorwaarden voor creativiteit?
  • Wat betekent taalontwikkeling voor creativiteit?
  • Is creatief denken wel fris?

Eén tweet, drie haakjes, in deze blog hang ik iets op aan haakje 1:

Voorwaarden voor creativiteit: “bemoeienis, de invloed van pottenkijkers”

Therésè Amabile heeft veel onderzoek gedaan naar de invloed van de omgeving op creatieve prestaties. Ze heeft daar een prachtig – zij het wat taai – boek over geschreven, Creativity in Context. Het is alweer een tijd gelden dat ik het gelezen heb, maar wat me vooral is bijgebleven is haar constatering dat feedback een negatieve invloed kan hebben op de creatieve prestatie. Dus niet alleen negatieve feedback, maar ook positieve feedback. Haar conclusies gaan zelf een stapje verder, ook neutraal over de schouders meekijken – pottenkijken – remt de creativiteit.

De creatieve prestatie in uitvoering lijkt te schreeuwen “Laat me met rust!”. Heb je dat zelf ook niet wel eens? Dat je je irriteert aan collega, huisgenoot of buurman, wanneer die over je schouder meekijkt? Misschien iets om rekening mee te houden als je de kinderen in de klas aan het werk zet.

Ik wil dit een stapje verder voeren in een gedachtenexperiment. Wat gebeurt als er een groep samenwerkt aan een creatieve prestatie? Bijvoorbeeld in een brainstormsessie. Denk daar eens over na, met de constateringen van Amabile in het achterhoofd.

Grappig niet? We hebben samenwerken, samen leren, co-operatief leren, collaboratie en co-creatie hoog in het vaandel staan tegenwoordig. Maar krijgen we daardoor maximale creatieve prestaties uit de groep? Nee, of althans, niet na enige vorm van training en sturing. Omdat creativiteit te maken heeft met patronen en conventies doorbreken zijn onervaren en/of bescheiden creatieve denkers geneigd om binnen groepen voorzichtig en behoudend te zijn bij het delen van ideeën, juist omdat ze zich bekeken, beluisterd en beoordeeld voelen. Zet dus een “creatief-zwijgzame” leerling of collega niet weg als “niet-creatief”, de creatieve persoonlijkheid is daar veel te complex voor.

Niet voor niet zijn er werkvormen die binnen groepen gebruikt kunnen worden om iedereen rustig aan het woord te laten. Een bekende vorm is “brainwriting”. Hierbij wordt aan de groepsleden gevraagd om – zonder open groepsdiscussie, min of meer anoniem – op papier zijn ideeën of meningen te schrijven. Vervolgens geeft iedereen zijn papier door aan zijn buurman, die op zijn beurt weer voortbouwt – zonder open groepsdiscussie, min of meer anoniem- op de aangereikte ideeën. Deze aanpak ondersteunt een belangrijk aspect van het bewaken van creatieve processen, namelijk uitstel van oordeel tijdens het genereren van ideeën en meningen. Probeer dit eens in een teamvergadering.

Er is veel onderzoek gedaan naar motivatie bij creativiteit, “bemoeienis” is één van de factoren die daar een rol bij speelt, dat valt binnen het complex van o.m. intrinsieke en extrinsieke motivatie, beloning en straf.

Ik sluit af met twee verwijzingen:

  • Een artikel dat onlangs op de site van Trouw werd gepubliceerd over het opsteken van vingers in de klas. Je slaat vanzelf de brug.
  • Voor de fijnproever een leestip van Sir Ken Robinson (@sirkenrobinson: Being together or going it alone? Good piece on the dynamics of creativity) geschreven door Susan Cain en gespot in de Sunday Review van The New York Times.

In een volgend blog wil ik de uitdaging aangaan om iets te zeggen over de relatie tussen taalontwikkeling en creativiteit, en in hoeverre technisch lezen en woordenschat voorwaardelijk zijn voor het genereren creatieve output.

Beeldbronnen: Vinger van Constantijn – ciaotutti.nl; pottenkijken – schiedam.nl; write, brain, write – openlibrary.org; naar binnen loeren – computerworld.nl

Advertenties

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s