Effectief kleuterschap

AfdrukkenGisteren las ik in Trouw het essay “Iedereen is een leider” van hoogleraar ethiek Frits de Lange. Een kritische beschouwing over het doordringen in onze scholen van het gedachtegoed van Steven R. Covey. Ik ga hier – de vorig jaar overleden – Covey niet uitleggen, dat hebben hij en zijn volgers al uitentreuren gedaan in talloze publicaties die hen geen windeieren gelegd hebben.

leiderschap1hoezitdat7continent8filosoferen1De Lange zet vier kanttekeningen bij het dwangmatig ontwikkelen van leiderschap in het algemeen en binnen het onderwijs in het bijzonder. Zo vraagt de Lange zich af “Als iedereen een leider is, wie is er dan nog volger?” en “is ‘je aanpassen’ niet vaak belangrijker dan ‘je eigen doelen stellen?’ ” Ook constateert hij dat Covey nauwelijks aandacht geeft aan het omgaan met tegenslagen. Tot slot zet hij een groot vraagteken bij het “…pedagogisch ideaal dat wil opvoeden tot een bepaald menstype…”.

Ik wil stilstaan bij de pijlen die het Covey-imperium op met name jonge kinderen heeft gericht; Eén, kunnen jonge kinderen leiderschap ontwikkelen? Twee, willen we eigenlijk wel dat jonge kinderen leiderschap ontwikkelen? En drie, wat betekent Covey voor creativiteit? De eerste twee punten passeren al in het essay van De Lange. Het derde ligt op mijn terrein – creatieve ontwikkeling.

fotoKunnen jonge kinderen leiderschap ontwikkelen? Nee. Of anders begrijp ik de uitspraken van onder meer Jelle Jolles niet. Jelle Jolles is hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en directeur van het Centrum Brein & Leren. Hij vertelt dat onderzoek aantoont dat de pre-frontale cortex (zeg maar de hersenschors in je voorhoofd) pas tegen dat we 20 jaar zijn, effectief in staat is om Covey-vaardigheden te ontplooien of toe te passen. In dat hersengebied ontwikkelen zich vaardigheden die typisch zijn voor leiderschap: vooruit denken, zelfreflectie, inlevingsvermogen, het remmen van impulsen en dergelijke. Daar kan je natuurlijk al aandacht aan geven op school, maar leiderschap voor jonge kinderen, voor kleuters?

Uiteraard zullen er allerhande “verkleuterde” activiteiten te verzinnen zijn die deze ontwikkeling kunnen inleiden, naspelen of ogenschijnlijk bewerkstelligen, maar kunnen we die tijd niet effectief beter aan iets anders besteden; aan samen buiten spelen en poeren en roeren in de modder bijvoorbeeld? Zo leren kleuters namelijk graag, door nieuwsgierig te zijn en te experimenteren. Daar zijn zij leiders in.

Willen we eigenlijk wel dat jonge kinderen leiderschap ontwikkelen? Dat is denk ik een vraag voor een ethicus, Frits de Lange is dat en hij schrijft: “Moet niet elk pedagogisch ideaal dat wil opvoeden tot een bepaald menstype met argusogen bekeken worden?” Ik zeg hier ja tegen Frits en dus nee tegen Covey; ik  wil dat niet.
Het heeft er alle smaak van dat Covey eenvormige correcte en effectieve burgers wil kweken, maar wel volgens leider Covey.
Daar mogen we over van mening verschillen dunkt mij. Ik geloof overigens heilig in persoonlijk leiderschap, maar niet op het ontwikkelen daarvan op deze manier, niet in kleine kinderen.

Wat betekent Covey voor creativiteit? Wat ik persoonlijk het meest interessant vind is wat het gedachtegoed van Covey over laat voor de creatieve ontwikkeling. Hij bewijst wel impliciet lippendienst aan creativiteit door het te hebben over keuzes maken, een doel voor ogen hebben en dergelijke; allemaal eigenschappen die bij creativiteit en de ontwikkeling daarvan ook een rol spelen. Maar wat ik expliciet mis is de 8e eigenschap; Ik creëer.

Net als zoveel andere recepten voor leiderschap geeft Covey een eindbeeld, dat we – gek genoeg voor leiders in spé – moeten volgen. Ik draai het om. Ik geloof niet in een ideaaltypisch eindbeeld dat we allemaal moeten zijn. Waar het om draait is juist creativiteit, de bron van onze ontwikkeling. Creativiteit stelt je in staat om in mogelijkheden en alternatieven te denken, ook voor en over jezelf; en zo word je wie je bent; een leider, een volger of wat ook.

  “Een leider word je ook door te kijken
naar degene die jou volgt.”
@MartinDogger

“Wij zouden beter van kleuters leren hoe een leider te zijn,
dan dat we kleuters leren leider te zijn.”
@davidvdkooij

Advertisements

Over davidvdkooij

Passie voor Creatief Denken en Onderwijs.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Effectief kleuterschap

  1. Pingback: Effectief kleuterschap | Master Onderwijskunde Leren & Innoveren | Scoop.it

  2. Pingback: Effectief kleuterschap | Manuela Bazen-Steenkamp

  3. Pingback: Effectief kleuterschap | onderwijsideeën op het web | Scoop.it

  4. appie b. broek zegt:

    Nu ben ik van een generatie waarbij het woord ‘leider’ nog min of meer taboe was, dat leidde toch tot het Duitse woord ‘führer’ en daar hadden we toen nogal ‘nare’ herinneringen aan. Tegenwoordig wordt men met het begrip ‘leider’ bijkans om de oren geslagen. Speciaal op sites waar ‘management’ boeken worden aanbevolen wemelt het van de ‘leiders’. En natuurlijk wordt ons wijs gemaakt dat we het ‘leiderschap’ kunnen leren! zoals we alles tegenwoordig kunnen ‘leren’, tenminste als we de universiteiten mogen geloven. Vergelijk het met ‘leren’ om piano te spelen! Inderdaad, dat kunnen we bijna allemaal, maar is de één wel muzikaal en de ander niet!

    Zo is het ook met ‘leiderschap’, als het er niet ‘in’ zit, komt het er ook niet uit!

  5. Pingback: Effectief kleuterschap | vindingrijk | Onderwijsinnovatie | Scoop.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s